Ақылы оқудан білім беру грантына ауысу шарттары мен тәртібі

Қазақстандық жоғары оқу орнына ақылы негізде түскен студент тиісті білім беру бағдарламаларының тобында грант босаған жағдайда оқуын мемлекет есебінен жалғастыра алады. Бос орын курстағы ең үздік студентке автоматты түрде берілмейді: университет конкурс жариялап, үміткерлердің оқу нәтижелерін салыстырады.

Бұл рәсімді талапкерлерге арналған жазғы грант конкур­сымен шатастырмау керек. ҰБТ-ны қайта тапсырудың немесе бірінші курсқа жаңадан түсудің қажеті жоқ. Студент оқу барысында босаған грантқа үміткер болады.

Университетте бос грант қашан пайда болады

Грант оның иесі оқудан шығарылғанда, басқа жоғары оқу орнына немесе өзге білім беру бағдарламасына ауысқанда, оқудан өз еркімен бас тартқанда немесе мемлекеттік қаржыландыру студентке бекітілмейтін басқа жағдайларда босайды.

Бос грантты кез келген мамандыққа немесе курсқа ауыстыруға болмайды. Конкурс жарияланған кезде білім беру бағдарламаларының тобы, курс және оқудың басқа да параметрлері ескеріледі. Сондықтан мамандық атауының сәйкес келуі студенттің нақты бос орын талаптарына толық сай келетінін білдірмейді.

Университеттер конкурс туралы ақпаратты әдетте қысқы немесе жазғы емтихан сессиясы аяқталғаннан кейін жариялайды. Хабарландыру ресми сайтта, студенттің жеке кабинетінде немесе факультеттің ақпараттық ресурстарында орналастырылуы мүмкін. Барлық жоғары оқу орындары үшін өтініш қабылдау басталатын бірыңғай күн жоқ, сондықтан студент өз университеті белгілеген ішкі мерзімді басшылыққа алуы керек.

Білім беру грантына кім үміткер бола алады

Конкурсқа білім алу бағыты босаған орынның параметрлеріне сәйкес келетін ақылы бөлім студенттері қатыса алады. Конкурс өткізілгенге дейін аралық аттестаттау аяқталуы тиіс, өйткені университетке студенттің өткен оқу кезеңіндегі GPA көрсеткіші қажет.

Академиялық берешек, F немесе FX бағалары және білім беру бағдарламалары тобының сәйкес келмеуі конкурсқа қатысуға кедергі болуы мүмкін. Қосымша талаптар университеттің академиялық саясатында белгіленеді. Олар жақында оқуын қалпына келтірген, басқа жоғары оқу орнынан ауысқан немесе бірлескен бағдарлама бойынша білім алып жүрген студенттерге қатысты болуы ықтимал.

Ережеде көзделген жағдайларда үміткердің әлеуметтік жағдайы да ескерілуі мүмкін, бірақ ол академиялық конкурсты алмастырмайды. Кәдімгі бос грантты тағайындаудың негізгі шарттары — оқу нәтижелері мен жарияланған талаптарға сәйкестік.

GPA конкурс нәтижесіне қалай әсер етеді

Негізгі көрсеткіш ретінде соңғы семестрдің бағалары емес, бүкіл өткен оқу кезеңіндегі GPA алынады. Тұрақты түрде жақсы оқыған студент тек соңғы сессияны үздік аяқтаған үміткерден рейтингте жоғары тұруы мүмкін.

Грантқа ауысу үшін барлығына ортақ шекті GPA белгіленбейді. Нәтиже басқа үміткерлердің көрсеткіштері мен бос орын санына байланысты. Бір грантқа бірнеше өтініш түссе, орташа балы жоғары студент басымдыққа ие болады.

GPA көрсеткіштері бірдей болған жағдайда бүкіл оқу кезеңіндегі бағалардың сапасы қосымша қаралады. Алдымен тек A және A− бағалары бар үміткерлерге, содан кейін A-дан C+-ке дейінгі бағалары бар студенттерге басымдық беріледі. Салыстырудың нақты тәртібі гранттарды бөлу жөніндегі қолданыстағы қағидалар мен университет құжаттарында көрсетілуі тиіс.

Ғылыми, волонтерлік және қоғамдық қызметтегі жетістіктер академиялық портфолио үшін пайдалы. Алайда олар төмен GPA көрсеткішінің орнын толтырады деп сенуге болмайды. Университет қосымша өлшемдерді қолданса, олар факультеттің бейресми шешімімен емес, ресми құжаттармен бекітілуі керек.

Қандай құжаттар дайындау қажет

Құжаттардың нақты тізімі конкурс туралы хабарландырумен бірге жарияланады. Өткен конкурстың тізімін пайдалануға болмайды: жоғары оқу орны өтініш үлгісін, оны беру тәсілін немесе құжаттарды қабылдайтын бөлімді өзгертуі мүмкін.

Көп жағдайда студентке мына құжаттар қажет:

• университет басшысының атына жазылған өтініш;
• бүкіл оқу кезеңіндегі GPA көрсетілген өзекті транскрипт;
• жеке куәліктің көшірмесі;
• GPA мен конкурс нәтижелерін жариялауға берілген келісім;
• конкурс шарттарында талап етілсе, әлеуметтік мәртебені растайтын құжат.

Кейбір мәліметтерді университет өзінің ақпараттық жүйесінен алады. Соған қарамастан студент транскриптті алдын ала тексеруі керек. Құжатта пәндер, кредит саны, бағалар және есептелген орташа балл дұрыс көрсетілуі тиіс. Қате табылса, өтініш қабылдау мерзімі аяқталғанға дейін тіркеуші кеңсесіне жүгіну қажет.

Конкурс пен грантты рәсімдеу қалай өтеді

Рәсім бос орындар туралы ресми хабарландырудан басталып, университет бұйрығымен аяқталады. Осы аралықта өтініш тексеріліп, үміткерлердің академиялық нәтижелері салыстырылады, ал жеңімпаздың құжаттары әрі қарай рәсімдеуге жіберіледі.

Кезең	Университеттің әрекеті	Студенттің әрекеті
Конкурсты жариялау	Грант санын, бағдарламалар тобын, курстар мен мерзімдерді көрсетеді	Өз бағдарламасының конкурс талаптарына сәйкестігін тексереді
Құжаттарды қабылдау	Өтініштерді тіркеп, құжаттардың толықтығын тексереді	Құжаттарды белгіленген күнге дейін тапсырады
Рейтинг қалыптастыру	GPA көрсеткіштерін салыстырып, нәтижелер тең болғанда қосымша өлшемдерді қолданады	Жарияланған мәліметтердің дұрыстығын тексереді
Грантты рәсімдеу	Құжаттарды жолдап, шешім қабылданғаннан кейін бұйрық шығарады	Жаңа мәртебенің ресми рәсімделуін күтеді

Қолданыстағы тәртіп бойынша университеттер қысқы конкурс қорытындысымен мәліметтерді 25 қаңтарға дейін, ал жазғы конкурс қорытындысымен 5 тамызға дейін жолдайды. Жоғары оқу орнына құжаттарды тексеру, рейтинг құру және кандидатураларды қарау үшін уақыт қажет болғандықтан, студенттердің өтініштерін қабылдау ертерек аяқталады.

Аралық тізім немесе деканат қызметкерінің хабарламасы грантқа ауысуды әлі растамайды. Студенттің жаңа мәртебесі ресми шешім қабылданып, тиісті бұйрық шыққаннан кейін ғана күшіне енеді. Оған дейін студент қолданыстағы шарт талаптарымен оқуын жалғастырады.

Өтініш беру оқу ақысын төлеу міндетін де тоқтатпайды. Бұйрық шыққанға дейін төлемді өз бетінше тоқтатуға болмайды: студент грант иеленбесе, берешек пайда болуы мүмкін. Бұрын төленген соманы қайтару немесе келесі кезеңге есептеу мәселесі шарт пен университеттің ішкі ережелеріне сәйкес бөлек шешіледі.

Өтініш қабылдау аяқталғанға дейін нені тексеру керек

Алдымен хабарландырудың студенттік чатта ғана таратылмағанын, оны университеттің өзі ресми түрде жариялағанын тексеру қажет. Содан кейін білім беру бағдарламаларының тобын, курсты және конкурс шарттарын өз деректерімен салыстырған дұрыс. Егер бос орын басқа білім беру бағытына қатысты болса, жоғары GPA да конкурсқа қатысуға мүмкіндік бермейді.

Одан кейін өзекті транскрипт алып, бағалар мен академиялық берешектің жоқтығын тексеру керек. Құжаттарды тапсырғанда өтініштің тіркелгенін растайтын белгі, тіркеу нөмірі немесе электрондық хабарлама алған жөн.

Қазіргі конкурста сәйкес орын болмаса, өтінішті алдын ала беру мүмкін емес. Бос гранттар нақты босағаннан кейін ғана бөлінеді, сондықтан әр негізгі сессиядан соң университет хабарландыруларын қайта тексеру қажет.

Ақылы оқудан грантқа ауысу үшін үш шарт қатар орындалуы керек: тиісті білім беру бағдарламаларының тобында бос орын пайда болуы, студенттің конкурс талаптарына сәйкес келуі және оның академиялық нәтижелерінің басқа үміткерлерден жоғары болуы. Бүкіл оқу кезеңіндегі GPA, дұрыс рәсімделген құжаттар және өтініш берудің ішкі мерзімін сақтау шешуші рөл атқарады.